Opgelet!

Dit werkinstrument heeft geen bindende legale waarde. Het is een referentiedocument gebaseerd op juridische analyse


Raad van State : overzicht van rechtspraak inzake schoolreglementen en het verbod op bepaalde kledingsstukken

Op basis van de rechtspraak terug te vinden op de website van de Raad van State door gebruik te maken van de zoektermen: couvre-chef (de zoekterm port du voile of foulard gaf geen resultaat), hooddoek (hoofddeksel geeft geen resultaat) en schoolreglement.

Franse Gemeenschap:

Leerlingen

De MRAX (Mouvement contre le racisme et la xénophobie) diende twee verzoekschriften in tegen het gewijzigde huishoudelijk reglement van de athenea gesitueerd te Vauban en te Gilly. Deze twee athenea hadden voorzien dat er voortaan een verbod gold voor “hoofddeksels”. De Minister Presidente bevoegd voor het verplicht onderwijs in de Franse gemeenschap had op 25 augustus 2005 deze huishoudelijke reglementen goedgekeurd.


De Raad van State oordeelde (arrest nr. 191.532 en 191.533, beide van 17 maart 2009) dat de inhoud van de huishoudelijke reglementen juist het maatschappelijke doel van de MRAX bijtrad en dat deze vereniging dus geen belang had om een verzoek tot vernietiging in te dienen.

Diezelfde reglementen waren reeds het voorwerp van een verzoek tot opschorting bij uiterst dringende noodzakelijkheid ingesteld door de ouders van leerlingen (arresten nr. 148.566 en 145.567 van 2 september 2005). Deze procedure werd verworpen. De Raad van State meende dat er geen risico was op onherstelbare schade aangezien andere scholen werden aangesproken, het bijkomende traject niet moest in aanmerking genomen worden, evenmin als de zogenaamde toegenomen vermoeidheid over het verlies van vriendschapsbanden met vroegere klasgenoten.


Het logische vervolg van deze procedure, met name de vernietiging, werd door de Raad van State bij arresten nr. 194.114 en 194.115 dd. 11 juni 2009, gepland op 15 september. Bij arrest dd. 22 september 2009, nr. 196.261, beschouwt de Raad van State het verzoek van de ouders, in naam van hun toen minderjarige dochters, onontvankelijk aangezien de verzoekschriften enkel door de vaders werden ondertekend.

Een andere zaak betrof het atheneum van Visé (55.249 dd. 20 september 1995), maar het verzoek tot vernietiging werd verworpen. Verzoekster had nagelaten een memorie van antwoord neer te leggen binnen de voorgeschreven termijn van 60 dagen wat neerkomt op een vaststelling van gebrek aan belang en dus verwerping van het verzoek.

Recenter (arresten 196.625 en 196.626) heeft de Raad van State zich op 2 oktober 2009 uitgesproken in twee gelijkaardige situaties. Het ging om twee verzoekschriften bij uiterst dringende noodzakelijkheid tegen beslissingen van de gemeente Dison. Twee scholen van deze gemeente, te Wesny en Husquet, werden geconfronteerd met de weigering van de ouders van meisjes van 9 en 10 jaar om het schoolreglement, waarin een verbod op hoofddeksels voorzien was, na te leven. De Raad van State verwierp de uiterst dringende noodzakelijkheid omdat de ouders weigerden de meisjes in een andere school in te schrijven opdat hun verzoek gevolg zou krijgen. Op die manier laten de ouders het belang van een verzoek bij de Raad van State primeren om het belang van de opvoeding van hun kinderen. Het resultaat van deze beide procedures is terug te vinden in twee arresten (nr. 211.554 en 211.555) geveld op 25 februari 2011. Het verzoek tot vernietiging wordt verworpen bij gebrek aan belang. De kinderen zijn immers, via thuisonderwijs of inschrijving in een andere school, les aan het volgen. De ouders zetten de procedure enkel verder om gelijk te krijgen terwijl een procedure voor de Raad van State enkel kan uitwijzen of een administratieve bepaling correct werd toegepast.

Drie verzoeken tot vernietiging bij uiterst dringende noodzakelijkheid worden ingediend tegen het huishoudelijk reglement van het Atheneum Verdi te Verviers. Voorafgaandelijk voorzag het huishoudelijk reglement dat een hoofddoek mogelijk was mits hij in de kraag werd gestoken. Naar aanleiding van spanningen wordt het huishoudelijk reglement gewijzigd en voorziet het een verbod tot dragen van de hoofddoek. Bij arresten (nr. 206.965, 207.390 en 207.391) dd. 26 augustus 2010 en 16 september 2010 worden de verzoeken afgewezen. Eén van de zaken mondt uit op een afstand van geding (nr. 214.802) geacteerd op 16 augustus 2011.

Leerkrachten

Bij arrest van 7 april 2010 (nr. 202.852) verwerpt de Raad van State het verzoek bij uiterst dringende noodzakelijkheid ingesteld door een leerkracht wiskunde die, na twee jaar les gegeven te hebben met hoofddoek, zich in drie scholen van Charleroi de toegang ziet weigeren (ter gelegenheid van een nieuwe toewijzing van scholen).
Daarna dient verzoekster een vraag in tot vernietiging en opschorting van het huishoudelijk reglement waarbij het dragen van elk opzichtig religieus, politiek of levensbeschouwelijk teken verboden wordt voor leerkrachten. De Raad van State, bij arrest van 21 december 2010 (nr. 210.000), beschouwt het aangevochten reglement als een wettekst in de zin van artikel 9 § 2 van het EVRM aangezien het enkel het decretale gevestigde neutraliteitsprincipe concretiseert. De Raad vergelijkt de systemen van de twee Gemeenschappen en besluit dat ze verschillend zijn: de rechtspraak betreffende de leerkrachten van de ene Gemeenschap is niet automatisch van toepassing op de andere Gemeenschap. De Raad meent dat de neutraliteit zoals bedoeld in de tekst van het decreet een legitieme doelstelling is, en, dat het verbod, binnen de gestelde perken, de proportionaliteitstoets doorstaat. Het gaat niet enkel om de vrijheid van godsdienst van de (wiskunde)leerkracht, maar ook om de rechten van ouders, kinderen en de eerbied voor de neutraliteit. Het feit dat de organiserende macht in het verleden het dragen van de hoofddoek heeft toegestaan vormt geen beletsel op de wijziging van houding inzake het dragen van religieuze veruiterlijkingen. De neutraliteit is een levensbeschouwing en de stadsschool, als tendensonderneming, mag van haar werkkrachten een zekere loyaliteit eisen ten aanzien van haar waarden.

Twee gemeentescholen te Grâce-Hollogne wijzigen hun huishoudelijk reglement en voorzien een verbod tot dragen van de hoofddoek, ook voor de leraar Islam, behalve in het lokaal waar de lessen gegeven worden. De lerares in kwestie ziet zich de toegang tot de school ontzeggen omdat ze haar hoofddoek wenst te dragen bij het betreden van de speelplaats. Bij arrest (nr. 215.331) dd. 26 september 2011 verwerpt de Raad van State het verzoek tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid.

Een Islamleerkracht geeft les in het Verdi Atheneum te Verviers sinds 2004. Bij een inspectie komt aan het licht dat hij het opgelegde studieprogramma niet volgt en zich discriminerend opstelt bij quoteringen ten aanzien van leerlingen die de hoofddoek niet dragen. Hij loopt een disciplinaire sanctie op: 4 maanden schorsing (tijdens schoolvakanties) en half loon. Bij arrest (nr. 215.816) dd. 18 oktober 2011 wordt zijn verzoek tot schorsing verworpen.


Vlaamse Gemeenschap:

Een leerkracht islamitische godsdienst weigerde haar hoofddoek af te nemen buiten haar klaslokaal, in tegenstelling tot wat voorzien was in de reglementen van de 3 basisscholen. Eerst diende ze twee verzoekschriften bij uiterst dringende noodzakelijkheid in om te opschorting van haar opzeg te bekomen. Deze verzoekschriften waren het gevolg van de weigering van het beroepsorgaan eigen aan het onderwijs waar verzoekster was tewerkgesteld.
De Raad van State heeft vastgesteld dat niet was voldaan aan de voorwaarden voor de uiterst dringende noodzakelijkheid (arresten 162.160 en 162.161 dd. 30 augustus 2006). Verzoekster riep onder meer in dat de job nog vrij zou zijn op 1 september, maar de Raad van State meende dat sowieso haar aanstelling eindigde op 30 juni en niets bewees dat ze een nieuwe aanstelling zou krijgen op 1 september.
Daarna komen de – normale procedure – vragen tot opschorting tijdens dewelke de Raad van State stelt dat het niet aan de school toekomt, maar wel aan de Raad voor het Gemeenschapsonderwijs, wat dient verstaan te worden onder neutraliteit (arresten 175.886 en 175.887 dd. 18 oktober 2007). De opschorting wordt geweigerd en de Raad van state spreekt zich niet uit over de aangevoerde argumenten. Tenslotte, op 2 juli 2009 (arrest 195.044), stelt de Raad van State vast dat het bijzondere decreet van 14 juli 1998 betreffende het gemeenschapsonderwijs uitdrukkelijk de Raad voor het Gemeenschapsonderwijs gemachtigd heeft om de neutraliteitsverklaring op te stellen. Het kwam dus niet aan de school toe om dit te doen. Maar de neutraliteitsverklaring is ambigu en de leerkracht kon er niet uit afleiden dat ze haar hoofddoek diende af te nemen buiten het klaslokaal. De verwerpingsbeslissing van het specifieke beroepsorgaan wordt vernietigd.

Tenslotte, nog steeds in deze materie, werd een arrest geveld op 15 september 2009 (nr. 196.092) (leerling van het atheneum Antwerpen). De Raad van State stelt vast dat de procedure buiten de vooropgestelde termijn werd ingeleid en dat geen enkele maatregel werd getroffen ten aanzien van de leerling die uit eigen initiatief de school verlaten heeft.

Op 11 september 2009 heeft de Raad voor het Gemeenschapsonderwijs een algemeen princiepsverbod uitgevaardigd voor het dragen van godsdienstige of filosofische overtuigingen door leerlingen, cursisten en personeelsleden in alle scholen van het gemeenschapsonderwijs.
Op vraag van een islamitische leerling heeft de Raad van State (arrest 202.039) op 18 maart 2010 de opschorting van de uitvoering van deze beslissing bevolen en stelt ze een vraag aan het Grondwettelijk Hof. De Raad van State wenst meer bepaald dat het Hof zich uitspreekt over de vraag of het bedoelde verbod kan ingevoerd worden zonder voorafgaandelijke tussenkomst van de decretale wetgever.

Deze opschorting heeft eveneens gevolgen voor andere verzoeken die geformuleerd werden. In elk van de procedures (204.196, 204.200, 204.201, 204.202, 204.203, 204.204) heeft de Raad van State beslist op 25 mei 2010 om zich niet uit te spreken over het verzoek tot opschorting zolang het Grondwettelijk Hof geen arrest geveld heeft of dat de schorsing voorzien in arrest 202.039 een einde kent.
Daarentegen, voor drie personen, allemaal vertegenwoordigd door dezelfde raadsman, heeft de Raad van State bij arrest van 25 mei 2010 (204.197, 204.198, 204.199) de verzoeken tot schorsing verworpen aangezien partijen niet aanwezig of vertegenwoordigd waren op de zitting.

In zijn arrest van 15 maart 2011 heeft het Grondwettelijk Hof geoordeeld dat er geen schending is van artikel 24 § 5 van de Grondwet aangezien de decretale wetgever onder bepaalde voorwaarden opdrachten aan andere overheden mag toevertrouwen (B.6.3.). de Gemeenschappen hebben hierin een ruime autonomie (B.10) en onderwijs is één van die overheden (B.11). Het pedagogisch project van een school behoort dus in beginsel tot de bevoegdheid van de inrichtende macht van de school (B.11.2).

Bij arrest 215.009 van 8 september 2011 spreekt de Raad van State de opheffing uit van de schorsing van tenuitvoerlegging van het besluit bevolen bij arrest nr. 202.039 aangezien de leerlinge in kwestie niet meer ingeschreven is in een school van het Gemeenschapsonderwijs (GO!) wat wijst op een gebrek aan belang. Het arrest moet door het Gemeenschapsonderwijs op zijn website bekendgemaakt worden.

Ondertussen heeft de Raad van State nog een ander arrest geveld op 1 februari 2011 (nr. 198.045). Godsdienstleerkrachten protesteerden tegen het schoolreglement van basisscholen in het Antwerpse waarbij het dragen van alle religieuze tekenen verboden was. Ondertussen werd het schoolreglement aangepast voor wat betreft de godsdienstleerkrachten. De zaak werd dus afgesloten met een afstand van geding.

De Raad van State heeft nog twee arresten geveld, doch buiten de materie van het onderwijs. Het ging om verzoeken van asielzoekers die meenden dat hun onderhoud met een persoon die de hoofddoek droeg getuigde van partijdigheid. De Raad van State heeft deze argumenten verworpen en preciseerde dat de persoon in kwestie juriste en ambtenaar was maar noch magistraat noch rechtbank (138.882 van 24 december 2004 en 150.692 van 26 oktober 2005).

Print deze pagina Klein lettertype Normaal lettertype Groot lettertype Any Surfer website